ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙ – ΓΟΗΤΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ

Η λέξη μαργαριτάρι προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα «μαρμαίρω», το οποίο σημαίνει «λάμπω». Η Αγγλική ονομασία pearl προέρχεται από την Λατινική λέξη pernula, παραφθορά του perna-«Θαλασσινό μύδι», από τις παλιότερες πηγές παραγωγής του.

Είναι ένα λαμπρό και σκληρό συσσωμάτωμα που σχηματίζεται μέσα σε ορισμένα μαλάκια, κυρίως στα όστρακα. Δημιουργείται, όταν ένα ξένο σώμα (το οποίο μπορεί να είναι παράσιτο ή κόκκος άμμου) μπει μέσα σε όστρακα στρειδιών. Το στρείδι στην προσπάθεια του να αντιμετωπίσει την απειλή, εκκρίνει από τους μαργαριτοφόρους αδένες του μία ουσία, το μάργαρο, που αποτίθεται σε στρώσεις επάνω στο ξένο σώμα. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται το μαργαριτάρι, που είναι δυνατόν να έχει σφαιρικό ή ακανόνιστο σχήμα.

Ανάλογα με τη θαλάσσια περιοχή στην οποία ζει το μαλάκιο, το μαργαριτάρι μπορεί να έχει εκτός από το λευκό του χρώμα και άλλα, όπως ροζ, ασημί, χρυσό, πρασινωπό, γαλάζιο ακόμα και καφέ ή μαύρο. Είναι αδιαφανές και συνήθως σφαιρικό, όμως αν το ξένο σώμα παραμείνει πολύ καιρό μέσα στο μαλάκιο, το μαργαριτάρι χάνει το αρχικό του σχήμα, οπότε αποκαλείται μπαρόκ.

Αγαπήθηκε από την αρχαιότητα και χρησιμοποιήθηκε στη διακόσμηση και την κοσμηματοποιία. Οι αρχαίοι Κινέζοι και οι Βαβυλώνιοι απέδιδαν στα μαργαριτάρια τη δύναμη αναγέννησης της νεότητας. Οι Κινέζοι, όπως και οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι παρασκεύαζαν από αυτά καλλυντικά. Στην αρχαία Ελλάδα, τα μαργαριτάρια ήταν σύμβολο της αθωότητας και της αγνότητας.

Η αρχαιότερη γνωστή αναφορά στα μαργαριτάρια απαντάται σε ένα κινέζικο χειρόγραφο της 2ης χιλιετηρίδας π.Χ.. Οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι εκτιμούσαν τα μαργαριτάρια, τα οποία ήταν γνωστά για περισσότερο από 6000 χρόνια. Καλοδιατηρημένα μαργαριτάρια βρέθηκαν σε ανασκαφές στο Μεξικό (2500 π.Χ.) και στα ερείπια της Πομπηίας (79 π.Χ. ) παρόλο που οι επιφάνειες των μαργαριταριών ξεφλουδίζουν μετά από παρέλευση 100-150 ετών.

Το αρχαιότερο κόσμημα με pearls βρέθηκε  στον τάφο μιας Περσίδας πριγκίπισσας που χρονολογείται γύρω στο 520 π.Χ.

Στο έργο “Φυσική Ιστορία” του Ρωμαίου ιστορικού Πλινίου είναι καταγεγραμμένο πως οι πριγκίπισσες και οι βασίλισσες των αρχαίων χρόνων είχαν στην κατοχή τους μαργαριτάρια αμύθητης αξίας. Αναφέρει επίσης πως δύο από τα μεγαλύτερα μαργαριτάρια όλων των εποχών βρισκόταν στη κατοχή της Κλεοπάτρας (70-30 π.Χ.).

Οι αρχαίοι Έλληνες κρεμούσαν κάποιες φορές σκουλαρίκια με μαργαριτάρια στα αυτιά των αγαλμάτων των θεών τους. Επίσης έχουν βρεθεί αρχαία περσικά νομίσματα με παραστάσεις βασιλέων που φορούν μαργαριταρένια σκουλαρίκια. Οι Ρωμαίοι το θεωρούσαν το ομορφότερο πετράδι και πολλές  εύπορες Ρωμαίες  φορούσαν μαργαριτάρια ακόμη και στον ύπνο τους. Αγάπη μεγάλη για τα μαργαριτάρια είχαν όμως και οι Βυζαντινοί. Στα  περίφημα ψηφιδωτά της Ραβέννας, οι αυτοκράτορες Ιουστινιανός και  Θεοδώρα φορούν διαδήματα γεμάτα pearls, όπου μάλιστα της Θεοδώρας πέφτουν μέχρι τους ώμους της. Και οι Άραβες είχαν αδυναμία στα μαργαριτάρια. Πιστεύουν  ότι ο μουσουλμανικός  παράδεισος είναι γεμάτος από αυτά. Οι Ινδοί πολεμιστές στόλιζαν τις λαβές των σπαθιών τους με pearls, ως συμβολισμό των δακρύων που χύνονται στον πόλεμο. Στην Κίνα φτιάχνουν από pearls ελιξίρια ομορφιάς και μακροζωίας. Τα μαργαριτάρια χρησιμοποιούνταν ως φυλακτό από τους Ινδιάνους εναντίον πάσης φύσεως σκευωρίας, ενώ ως φυλακτό επίσης χρησιμοποιήθηκε από τους Μογγόλους για ενίσχυση του ανδρισμού.

Φυσικά pearls προέρχονται από τη Σρι Λάνκα, Ν.Ινδία, τη θάλασσα της Αραβίας και την Ερυθρά Θάλασσα. Pearls υπάρχουν επίσης στην Ταϊτή, Ιαπωνία, Μεξικό, Παναμά.

Η αλιεία των μαργαριταριών ήταν μια επικίνδυνη ενασχόληση. Οι δύτες βουτούσαν γυμνοί, με μία πέτρα  σαν βαρίδιο, για να βρουν στρείδια σε μεγάλη βάθη ,θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή τους από τους καρχαρίες και την ασφυξία .Κανείς δεν μπορούσε να κάνει αυτή τη δουλειά πάνω από δύο χρόνια, γιατί εάν γλίτωναν από τους κινδύνους ,πέθαιναν νέοι από τη νόσο των δυτών. Οι μαργαριτοφόρες περιοχές απέδιδαν μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα,  αλλά η υπερβολική εκμετάλλευση είχε ως αποτέλεσμα να εξαφανιστούν τα μαργαριτάρια. Το 1916 ένας Ιάπωνας απέκτησε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τη δημιουργία στρογγυλών καλλιεργημένων μαργαριταριών. Σήμερα το 99% των μαργαριταριών που κυκλοφορούν στο εμπόριο, είναι καλλιεργημένα.

Το μεγαλύτερο πολύτιμο μαργαριτάρι θεωρείται πως ήταν το “Μαργαριτάρι της Ασίας”, το οποίο δώρισε ο σάχης Τζαχάν της Ινδίας στην αγαπημένη του, χτίζοντας της αργότερα και το μαυσωλείο του Ταζ Μαχάλ.

Πιστεύεται ότι τα μαργαριτάρια θεραπεύουν τον πυρετό και συμβάλλουν στην αντιμετώπιση αδιαθεσιών και ενοχλήσεων. Λέγεται επίσης πως βοηθούν στη γονιμότητα και καταπολεμούν τη στειρότητα. Στην Ινδική Αγιουβέρδα, όπως και στην Κινέζικη παραδοσιακή ιατρική η σκόνη μαργαριταριών χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση οφθαλμικών παθήσεων, καρδιακών νοσημάτων, πνευμονοπαθειών, πεπτικών διαταραχών. Τα μαργαριτάρια αυξάνουν στις γυναίκες τη σαγήνη και την ομορφιά, χαρίζοντας τους την ικανότητα να ελκύσουν στη ζωή τους τον έρωτα. Προάγουν τη δημιουργική ικανότητα στην Τέχνη. Χαρίζουν ευεξία, υγεία και δύναμη.

Το μαργαριτάρι προσφέρει γαλήνη ,ηρεμία και ακεραιότητα χαρακτήρα.

Από την αρχαιότητα λοιπόν ως σύμβολο αθωότητας, αγνότητας και νεότητας έως σήμερα που είναι σύμβολο κομψότητα και φινέτσας στο λαιμό ή τον καρπό μιας γυναίκας, εξακολουθεί να ασκεί την ίδια σαγήνη και γοητεία !